مدیر کل نهاد کتابخانه های عمومی ایران، اعلام کرده است که به زودی «کتاب های منفی»، که در گذشته به کتابخانه های عمومی راه یافته بودند از سراسر کشور جمع می شوند.
اکنون این پرسش برای اهالی فرهنگ ایران مطرح شده است که آیا کتابخانه های ایران پاکسازی می شوند؟ و آیا فیلترینگ دامن کتاب هایی که قبلا مجوز چاپ گرفته بودند را هم خواهد گرفت؟
چاپ کتاب در جمهوری اسلامی ایران روند دشوار و پیچیده ای را دنبال می کند و ناشران موظف هستند تا از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای چاپ کتاب های خود مجوز نشر اخذ کنند. با این وجود، اظهارات مدیر کل نهاد کتابخانه های عمومی ایران برای حذف کتاب هایی که «منفی» معرفی شده و قبلا از وزارت ارشاد مجوز گرفته اند تعجب ناظران فرهنگی را برانگیخته است.
عباس معروفی، نویسنده ایرانی ساکن برلین، در گفت و گو با رادیو فردا، اظهارات این مقام فرهنگی را یادآور اقدامات تهاجمی علیه کتابخانه ها در دهه ۱۳۶۰ می داند.
رادیو فردا: آقای معروفی ارزیابی شما از اظهارات مدیر کل نهاد کتابخانه های عمومی ایران برای جمع آوری کتاب های منفی چیست؟
عباس معروفی: ما دوباره داریم بر می گردیم به سال های ۵۹ و ۶۰، به خصوص سال های ۶۰، که یورشی بود علیه احزاب سیاسی و به موازات آن یورش آوردند به تمام کتابخانه های مدارس و کتابخانه های سراسر کشور و شروع کردند به پاکسازی کتاب.
یعنی در واقع هر چه کتاب داستانی و ادبیات، مثلا حتی داستان های آنتوان چخوف، داستان های ماکسیم گورکی، همه را من می دیدم که جمع می کردند و فکر می کنم که متاسفانه همین کتاب ها قربانی خواهند شد. یادم هست در آن زمان کتاب های مطهری و عبدالکریم سروش را در مدارس تدریس کردند و حالا فکر می کنم که کتاب های مطهری و عبدالکریم سروش را جمع خواهند کرد.
خیلی از این کتاب ها با مجوز وزارت ارشاد چاپ شده بودند و همان طور که شما می گویید این اتفاق قبلا هم افتاده بود؛ نمونه بسیار واضح آن که الان به ذهنم رسید، خود سلمان رشدی قبل از اینکه فتوای قتل او صادر شود در ایران جایزه گرفته بود.
بله آقای خامنه ای به خاطر ترجمه کتاب «بچه های نیمه شب»به آقای {مهدی} سحابی جایزه داد و روی این کتاب هم خیلی تبلیغ شد، چندین بار چاپ شد و یک باره این کتاب شد جن و ما شدیم بسم الله.
یعنی ظاهرا مجوز وزارت ارشاد هم نمی تواند جلوی جمع نشدن این کتاب ها را در این دوره ریاست جمهوری و احتمالا در آینده بگیرد
دقت کنید به این موضوع که اینها، وزارت ارشاد، بعد از ریاست جمهوری احمدی نژاد کار بسیار زشتی می کنند؛ به این معنی که تمام مصوبه های دولت های قبل از خود را باطل می کنند. یعنی مجوز کتاب که به عنوان مثال یک ماه قبل از ریاست جمهوری احمدی نژاد آمده از ناشر می گیرند و پاره می کنند. در واقع دولتی دارد خودش را پاره می کند.
آقای معروفی حالا برگردیم به کتاب ها، فکر می کنید با وجود تعداد محدود کتابخانه ها در ایران، جمع آوری این کتاب ها بیشتر به ضرر چه کسی است؟
مشخص است به ضرر ملت. هر اتفاقی که در ایران می افتد، همین ماجرای تحریم اقتصادی، فکر می کنید چه کسی ضرر آن را می بیند؟ ملت می بیند.
اگر اشتباه نکنم، البته به سن من و خیلی از شنونده های رادیو فردا هم شاید قد ندهد، کتاب هایی بود به اسم کتاب های جلد سفید که معروف بودند. حالا ظاهرا اینترنت جای آنها را گرفته، فکر می کنید که بازار این کتاب های اینترنتی گرم شود؟
به هرحال جهان به این سو می رود. یعنی کتاب های اینترنتی در نمایشگاه کتاب بین المللی امسال برلین از رقم ۲۲ درصد در سال گذشته رسیده بود به ۴۰ درصد، یعنی در جهان، کتاب اینترنتی ۴۰ درصد شده است.
چیزی که بدیهی است در ایران، این است که رژیم ایران به هیچ وجه نمی تواند مردم را از خواندن کتاب محروم کند و این سانسور وحشیانه را غالب کند.
فکر می کنم که کتاب ها دوباره بازخوانی می شود، یعنی هر کتابی که از کتابخانه خارج می شود، کتابی که شش ماه یا یکسال در کتابخانه خاک خورده، با این رفتار اینها کتاب روی سایت ها می آید و دوباره مطرح می شود و دوباره مردم کتاب می خوانند.
توماج طاهباز
رادیوفردا