زنان ایرانی در برنامه ای به مناسبت هشت مارس ،هم از موفقیت هایشان گفتند و هم از دشواریهایشان .زنان فعال در عرصه صنعت ،حمل و نقل و دانش فراز و فرودهای مبارزه خود با مشکلات جامعه مردسالار را روایت کردند و شیرینی موفقیت هایشان را با میهمانان هشت مارس تقسیم کردند و درسویی دیگر یکی از قربانیان سهمیه بندی جنسیتی دانشگاه ها طعم غم هایش را به حاضران چشاند که با وجود کسب نمره های خوب ،تنها به جرم دختر بودن از تحصیل در رشته مورد علاقه اش محروم شده است.

" اگرزنان خود را باور کنند , مردها هم به آنها ایمان می آورند." ماهرخ فلاحی ،گاودار 65 ساله دیروز در مراسم روز جهانی زن تجربه هایش را می گوید و حاضران در جلسه با هیجان و در سکوت به حرف های زنی گوش می دهند که یک کار به اصطلاح مردانه را با تلاش خود طوری انجام داده که حالا به یکی از گاوداران نمونه ای تیدیل شده که همکاران از او مشاوره می گیرند.

در مراسمی که عصر یکشنبه وب سایت کانون زنان ایرانی و مدرسه فمینستی با همکاری یکدیگر برگزار کردند،سرود جنبش زنان ایران آغازگر یکی دیگر از جشن های هشت مارس است که در یک محفل خصوصی و در خانه یکی از فعالان حوزه زنان برگزار می شود.

"زنان موفق،از صنعت تا قطب جنوب" نام میزگردی است که سه زن موفق از سه نسل زنان ایران راوی موفقیت هایشان هستند.ماهرخ فلاحی 65 ساله،ندا آذرمی 32 ساله و آیرین شیوایی 19 ساله.میزگردان سحر افاضلی است.

ماهرخ فلاحی از زمانی می گوید که تصمیم می گیرد یک گاوداری تاسیس کند:"همسر و فامیل همسرم اجازه انجام کارهای خشن را به من نمی دادند اما من محکم در برابرشان ایستادم.می دانستم توان انجام این کار را دارم و قاطعانه گفتم که موفق می شوم."

او بارها در سخنانش بر باور زنان به توانایی هایشان تاکید می کند:"تردید و تزلزلی که زنان به خود راه می دهند مردها را مردد می کند.احساس ضعف زنان است که به مردان اجازه می دهد که اعمال قدرت کنند."

این گاودار که زمانی کارمند آموزش و پرورش بوده جزو سه نفری است که خط بریل نابینایان را روی الفبای فارسی پیاده کرد و پس از بازنشستگی به فکر تاسیس یک گاوداری افتاد:"با پول فروش خانه ام یک باغچه یک هکتاری و هفت گوساله خریدم اما اکنون تعداد گاوهایم به 10 هزار رسیده.این گاوها از نژادهای اصیلی اند که روزانه 40 تا 60 لیتر شیر می دهند."

ندا آذرمي، مدير عامل شركت طراحي و ساخت جرثقيلهاي سقفي، دومين زن موفق اين پنل، به عنوان يك زن صنعتگر، صبر و جسارت را عامل موفقيت زنان در صنعت مي‌داند:« متاسفانه 85 درصد هم‌دوره‌اي هاي من در دانشگاه اكنون يا خانه دارند يابه انجام كارهاي كوچك مشغولند.در شركتهايي هم كه به عنوان مدير فروش بودم زنان را فقط در شغلهاي منشي‌گري يا به عنوان كازشناس خريد و فروش مي‌ديدم اما در بخشهاي ديگر جاي زنان خالي بود.»

زماني كه او تصميم به تاسيس شركت گرفت ، پذيرفتن اين موضوع براي رقبا سنگين بود اما او كه تحمل زندگي بدون هيجان را نداشت تصميم خود را عملي كرد.

بسياري مواقع براي آذرمي پيش آمده كه با سواري شخصي ، ساعت دو نيمه شب سفر كاري به اصفهان داشته:« هر چند كه پذيرش اين موضوع كمي سخت است اما تنها خود زنان هستند كه بايد تواناييشان را ثابت كنند.»

در حالي كه به خاطر ازدحام جمعيت ، هواي سالن به شدت گرم شده ، حاضران همچنان برصندليهاي خود نشسته اند تا تجربيات آيرين 19 ساله را از سفر به قطب جنوب بشنوند.آيرين در دي ماه امسال با حمايت انوشه انصاري سفري دو هفته‌اي به قطب داشت.

آيرين، دانشجوي رشته فيزيك هم از زماني گفت كه دانش‌آموز دبيرستان بود و به كلاسهاي نجوم رصدخانه زعفرانيه مي‌رفت:« هميشه تعداد دختران در كلاسها سه برابر پسران بود اما وقتي كلاسها به پايان مي‌رسيد فقط مردان در بازار كار نجوم بودند.»

او با مشكلاتي هم در خروج از شهربراي رصد مواجه بود:« كار ساده‌اي نبود. همين حالا هم خانوادة بعضي از دوستانم به سختي به آنها اجازه خروج از شهررا براي رصد مي‌دهند.»

آيرين كه سفرش را به قصد آشنايي با مباحث محيط زيستي و گرمايش زمين و تغييرات آب و هوا انجام داده اكنون علاقه بيشتري به كره زمين پيدا كرده:« تا پيش از اين سفر به‌ستاره‌ها و كهكشانها علاقمند بودم اما در اين سفر به زمين هم علاقمند شدم.در اين سفر اشكال و رنگهاي يخچالها كه از آبي سبز روشن تا آبي تيره و بنفش بود طوري مرا جذب كرد كه به فكر ادامه تحصيل در رشته يخچال شناسي افتادم.»

پس از صحبتهاي آيرين، سحر افاضلي، روزنامه نگارآماري از اشتغال زنان در ايران مي دهد :« بر اساس آمارهاي رسمي، 48 درصد زنان تحصيلكرده بيكارند. آمار زنان بيكار در ايلام با 76 درصد، بالاترين و در هرمزگان با 15 درصد پايين‌ترين مقدار را دارد. » او در ادامه با استناد به گزارش فوروم جهانی اقتصاد از افزایش ده درصدي مشاركت اقتصادي زنان در ایران نسبت به سال گذشته خبر داد.

نمايش فيلم 25 درصد ، دشواري‌هاي زنان افغانستان

مشكلات زنان نماينده در افغانستان، همان مشكلات زنان بي‌سواد روستايي است. اين نكته‌اي است كه حاضران در جلسه با ديدن فيلم 25 درصد، فيلمي از دشواريهاي زنان افغانستان به آن رسيدند.

پيش از شروع فيلم ، فريده غايب، روزنامه‌نگار توضيحاتي درباره سازنده فيلم و وضع زنان در افغانستان مي‌دهد:« ديانا ثاقب، فيلمساز 27 ساله افغان كه 26 سال از زندگی اش را در ایران گذارنده و در همین کشور نیز تحصیل کرده است ،به سراغ زنان سرزمين خودش در افغانستان رفته و زندگي شش زن از 68 زن مجلس افغانستان را به تصوير كشيده است. ديانا در اين فيلم نشان داده است كه اين زنان حتي با وجود اينكه در بالاترين سطح زندگي در افغانستان به‌سر مي‌برند،اما مشكلاتشان همان مشكلات زنان بي‌سواد روستايي است و از شش زن نماينده دراين فيلم، چهار زن ، همسر دوم يا سوم همسرانشان هستند.»

غائب به بررسی چند قانون درباره زنان در افغانستان و ایران پرداخت و گفت : "اگرچه سن ازدواج بر اساس قوانین افغانستان برای دختران 16 سال است اما در واقعیت در این کشور دختران بسیاری را به زور در خردسالی شوهر می دهند و حتی همسر دوم و سوم و چهارم می شوند به عکس در ایران قانون 50 سال عقب تر از واقعیت حاکم بر ایران است و سن ازدواج دختر را 13 سال می داند."

او واقعیت زندگی زنان ایران را پیسرفته تر از قوانین ایران و واقعیت زندگی زنان در افغانستان را عقب تر از قوانین شان توصیف کرد.

تبعیض آموزشی از دبیرستان تا دانشگاه

« تبعيض جنسيتي در آموزش و پرورش شهر تهران ، نشانه بارزي از اين تبعيض در آموزش و پرورش است.» شيرزاد عبداللهي، كارشناس آموزش و پرورش ميهمان پنل تبعيض جنسيتي در آموزش، پنل ديگر اين برنامه بود. به گفته عبداللهي، 70 درصد پرسنل در سازمان آموزش و پرورش شهر تهران ، زن هستند اما تنها سه درصد مديران اين سازمان را زنان تشكيل مي‌دهند.

دراين پنل، ترانه بني‌يعقوب، روزنامه نگار به اعمال سهميه‌بندي جنسيتي در پذيرش دانشجويان اشاره كرد:« اعمال سهميه بندي تا مدتها توسط مسوولان رد مي‌شد تا اينكه دو هفته پيش،مسوولان خبر از سهميه 30 درصدي براي پسران، سهميه 30 درصدي براي دختران واخبصاص 40 درصد هم براي رقابت آزاد دختران و پسران دادند.»

او با اشاره به اين كه هدف از اعمال اين سهميه، تضمين ورود 30 درصدي پسران به دانشگاههاست مي‌گويد:«پژوهش مستندي وجود دارد كه نشان‌دهنده اعمال سهميه 50 درصدي اي است كه امسال در پذيرش دانشجويان فيزيك و كامپيوتر دانشگاه علم وصنعت رخ داده .اما رييس سازمان سنجش هنوز اين مستندات را قابل قبول نمي‌داند.»

مينا خدادادي، دانشجوي رشته دامپزشكي كه متقاضي ورود به رشته پزشكي بوده و به خاطر اعمال سهميه‌بندي جنسيتي شانس ادامه تحصيل در اين رشته را از دست داده است نيز در اين میزگردحضور داشت.او براي استيفاي حقش به ديوان عدالت اداري نيز شكايت كرده:«چرا مسوولان با سرنوشت ما دختران بازي ميكنند و براي ما تصميم مي‌گيرند كه چه رشته‌اي را مي‌توانيم و چه رشته‌اي را نمي‌توانيم بخوانيم.»

او در حالي شكايت كرد كه دوستانش از حق خود گذشتند و پرداخت هزينه هاي دانشگاه آزاد را به شكايت ترجيح دادند.

مینا همچنین می گوید:" با توجه به اصل سوم قانون اساسی ایران بند 9، اصل 21 بند 1،اصل 28 سهمیه بندی جنسیتی در دانشگاهها قانونی نیست و در مجلس با وجود مطرح شدن تصویب نشده است اما سازمان سنجش و وزارت علوم ان را اعمال می کنند و برای شرکت کنندگان تصمیم می گیرند که در چه رشته ای درس بخوانند. امیدوارم دیوان عالی کشور اجازه ندهد این روند ادامه پیدا کند و اگر در پرونده ام برنده شدم دختران ایرانی باید باورشان به یقین تبدیل شود که حقشان به خاطر جنسیتشان ضایع نمی شود.

نرگس جودكي، روزنامه‌نگار نیز به بحث تفكيك جنسيتي كتابهاي درسي اشاره مي‌كند:«سنتهاي تازه‌اي در آموزش و پرورش در حال شكل‌گيري است كه در واقع يك عقب‌گرد محسوب مي‌شود. بحث تفكيك جنسيتي كتابهاي درسي به تازگي مطرح شده اما تفكيك اعداد و علم از سوي كارشناسان غيرممكن دانسته شده است.»

او همچنین خبر از این موضوع می دهد که از این پس دختران ازدواج کرده اجازه دارند که در مدارس عادی و روزانه تحصیل کنند :"به این ترتیب مسوولان آموزش و پرورش ازدواج دختران را در سنین پایین رسمیت بخشیده اند."

شيرزاد عبداللهي ، سهميه بندي جنسيتي در دانشگاه را نتيجه استدلال به ظاهر دلسوزانه كساني دانست كه معتقدند با افزايش دانشجويان دختر به ميزان 65 درصد، فرصت اشتغال از پسران را كه نان آور خانواده هستند گرفته مي‌شود و از طرف ديگر چون دختران پس از تحصيل، مشغول به كار نمي‌شوند ، درس خواندن آنها باعث اتلاف هزينه ها مي‌شود.

او معتقد است كه با وجود صورت مساله درست، راه حل ارايه شده نادرست است:« در شرايطي كه 48 درصد زنان تحصيلكرده بيكارند مسوولان بايد فرصتهاي شغلي بيشتري براي زنان ايجاد كنند و يا اگر مشكل ادامه تحصيل پسران سربازي است، فكري براي سربازي بكنند. »

اين كارشناس به تبعيض جنسيتي در اداره‌هاي آموزش و پرورش نيز اشاره مي‌كند:« بافت اداره هاي آموزش و پرورش مردانه است. در هر اتاق پنج مرد پشت ميز كارشان نشسته‌اند اما جاي زنان در دبيرخانه است، جايي كه فقط دريچه 40 در 40 سانتي آن باز مي‌شود تا نامه‌هايي كه زنان تايپ كرده‌اند ردو بدل شود.»

عبداللهي از وزير آموزش و پرورش انتقاد مي‌كند:« وزير آموزش و پرورش كه تحصيلاتش در زمينه فني است و تجربه كار در آموزش عالي را ندارد ، در قامت يك نظريه پرداز ظاهر شده و صحبت از تفكيك جنسيتي كتابهاي درسي به بهانه تفاوت سن بلوغ دختران وپسران كرده است. هرچند كه اين ايده فقط در حد حرف است و اجرايي شدن آن اهميتي ندارد و مخاطبان آن علماي قم هستند.»

او به روحيه مردسالارانه‌اي كه در كتابهاي درسي موج مي زند نيز اشاره مي‌كند:«در كتابهاي درسي پسران نقشهاي مدير و مهندس و پزشك دارند اما نقش زنان آشپزي يا حداكثر باغباني است.»

اين كارشناس وضعيت گزينش زنان معلم را نيز اسف‌بار دانست:«سوالهايي كه از آنها مي‌شود بيشتر مربوط به حوزه خصوصي است . مثلا اينكه در خانه چطور لباس مي‌پوشند و جواب تلفن راچگونه مي‌دهند.»

عبدالهي مي‌گويد:« نتيجه 30 سال تفكيك جنسيتي اين شده كه دختران پس از خروج از مدرسه چادر را در كيف مي‌گذارند،روسري مي‌پوشند و پس ازتعطيلي مدرسه با آرايش در خيابان ظاهر مي شوند . اما تاثير اين سياستها در اجتماع شديدتر بوده طوري كه حتي يك وانت نيسان هم جلوي پاي معلمي كه دستان گچي و روپوش ساده‌اش ، نشان از معلم بودن او دارد،توقف مي‌كند تا او را به عنوان زن خیابانی سوار كند.»

عکس ها :آرش عاشوری نیا و مونا اولیایی

كانون زنان ايراني